تبليغاتX
حمید رابعی مدرس هنر عضو انجمن خوشنویسان
 | 
 
 
 
 
 
جهت دانلود آلبوم نقاشیهای استاد محمود فرشچیان  اینجا را کلیک کنید
 | 
 | 
جهت دریافت جزوه آموزشی به آدرس زیر مراجعه نمایید

http://www2.rapidupload.com/d.php?file=dl&filepath=32587

باتشکر حمید رابعی

 | 
موسيقي‌ كلمات‌

 

هنرمند فصيح‌ و بليغ‌، در به‌ كارگيري‌ واژه‌ها و استخدام‌ تعابير و ساختارجملات‌، به‌ تأثير گذاري‌ آهنگ‌ كلمات‌ در دل‌ و جان‌ شنونده‌ و خواننده‌ دقت‌مي‌كند و از اين‌ موسيقي‌ كلامي‌ در نفوذ در اعماق‌ روح‌ مخاطب‌، بهره‌مي‌گيرد.

يكي‌ از رموز دلنشيني‌ و اثرگذاري‌ و جاذبة‌ كلام‌ علوي‌ در همين‌ نكته‌ نهفته‌است‌. عرب‌ زبانان‌ اديب‌ و نكته‌ سنج‌، به‌ اين‌ حقيقت‌ بيشتر واقفند و از آن‌ لذّت‌مي‌برند. در اينجا به‌ توصيف‌ يكي‌ از برجسته‌ترين‌ ادباي‌ عرب‌ زبان‌ مسيحي‌ ازكلام‌ مولا اشاره‌ مي‌كنيم‌، كه‌ خود شيفتة‌ هنر بياني‌ آن‌ حضرت‌ است‌. آري‌...«جرج‌ جرداق‌». وي‌ دراين‌باره‌ مي‌نويسد:

علي‌ بن‌ ابي‌طالب‌، از ذوق‌ سرشار هنر و بيان‌ زيباي‌ سخن‌ آنچنان‌بهره‌اي‌ دارد كه‌ او را در روزگاران‌ از ديگران‌ ممتاز ساخته‌ است‌....
شكل‌ سخن‌ با مفهوم‌ آن‌ به‌ هم‌ در آميخته‌ است‌، بمانند گرمي‌ با آتش‌ ونور با خورشيد و هوا با جوّ، و تو در برابر اين‌ سخن‌، چناني‌ كه‌ گويي‌در برابر سيل‌ خروشاني‌ كه‌ مي‌جوشد و دريايي‌ كه‌ مي‌توفد و تندبادي‌كه‌ مي‌وزد و چون‌ از روشني‌ هستي‌ و زيبايي‌ آفرينش‌ سخن‌ مي‌گوند،چنان‌ است‌ كه‌ گويي‌ بر صفحة‌ جانت‌ با قلمهايي‌ از اختران‌ آسمان‌مي‌نگارد.          
گفتارش‌ چون‌ شرارة‌ برق‌ و خندة‌ آسمان‌ در شبهاي‌ تاريك‌ زمستان‌است‌... .      
آهنگ‌ در فرهنگ‌ امام‌، ضرورتي‌ فنّي‌ است‌ كه‌ طبع‌ اعجازگر امام‌ آن‌ رابا هنر سخن‌ گفتن‌ درآميخته‌، چنانكه‌ گويي‌ هر دو از پايگاه‌ واحدي‌برخاسته‌اند كه‌ نثر را همچون‌ شعر، به‌ آهنگ‌ و وزن‌ مي‌آرايد و مفهوم‌كلام‌ را با صورت‌ لفظ‌ و طبيعت‌ سخن‌ همراه‌ مي‌سازد.      
از آهنگ‌ سخن‌ امام‌، نغمه‌هايي‌ بر مي‌خيزد كه‌ ترانة‌ گفتار را به‌ ديگرنغمه‌ باز مي‌گرداند و آنچنان‌ گوش‌ را مي‌نوازد كه‌ هرگز آهنگهايي‌ چنين‌موزون‌ و دلنشين‌ به‌ گوش‌ كسي‌ نرسيده‌ است‌ ....       
در همة‌ دوران‌هاي‌ عربي‌ هيچ‌ كس‌ در بلاغت‌ سخن‌ به‌ پايگاه‌ والاي‌علي‌ نرسيده‌ است‌ و گفتار نرم‌ و دلنشين‌ امام‌ از مظاهر شخصيّت‌ برين‌اوست‌ و همچنين‌ بيان‌ نيرومندي‌ كه‌ از طبع‌ سرشار و اعجاز انديشه‌اش‌بر مي‌خيزد و همة‌ امتيازات‌ پر ارج‌ سخنوري‌ را حائز است‌ ....       
ذوق‌ بلند و سرشار، بلاغت‌ تسخير كننده‌، ذخاير بي‌پايان‌ِ دانش‌ ممتاز،دلايل‌ استوار، قدرت‌ پرتوان‌ اقناع‌ و نبوغ‌ در بديهه‌ گويي‌  ازبرتري‌هاي‌ خدادادي‌ و بي‌نظيري‌ است‌ كه‌ تنها در شخصيت‌ والاي‌امام‌، تجلّي‌ كرده‌ است‌ ....           
الفاظ‌، گاهي‌ چنان‌ زيباست‌ كه‌ گويي‌ نسيم‌ صبحگاهي‌ بوي‌ ارغوان‌ به‌همراه‌ دارد و گاه‌ آهنگي‌ به‌ مانند فرياد جنگاوران‌ در ميدان‌ نبرد و گاهي‌همچون‌ شمشير دودم‌، تند و برنده‌ است‌ و گاهي‌ مانند نقاب‌ بر چهرة‌بعضي‌ عواطف‌ مي‌افتد، تا از شدّت‌ و حرارتشان‌ بكاهد و برخي‌ گفتار،مثل‌ خندة‌ آسمان‌ در شبهاي‌ تاريك‌ زمستان‌ است‌ و برخي‌ ديگركوبنده‌ است‌ و سخناني‌ نيز مانند جويباري‌ آرام‌ است‌ كه‌ از چشمه‌هاي‌صاف‌ جريان‌ مي‌يابد ....  
سخني‌ كه‌ اگر بر دروازة‌ دلها بكوبد، همچون‌ تندري‌ همه‌ چيز را در هم‌مي‌شكند و اگر تباهي‌ و تبهكاران‌ را بترساند، باصدايي‌ مهيب‌ و برقي‌جهنده‌ انفجار يابد و اگر دري‌ به‌ روي‌ خرد و آگاهي‌ مردم‌ بگشايد،ديگر باب‌هاي‌ استدلال‌ را به‌ رويشان‌ فرو مي‌بندد و اگر تو را به‌ انديشه‌بخواند،با پايگاه‌ حس‌ّ و ريشة‌ انديشه‌ات‌ همراه‌ گردد و به‌ هر سويت‌ كه‌بخواهد بكشاند و تو را به‌ هستي‌ پيوند دهد و همة‌ نيروهاي‌ دروني‌ات‌را با هماهنگي‌ و يگانگي‌ بسيج‌ كند ....

نقل‌ اين‌ سخن‌ گر چه‌ طولاني‌ شد، ولي‌ كلام‌ اديبي‌ هنرمند و اهل‌ ذوق‌ است‌كه‌ شيفتة‌ مقام‌ انساني‌ و بلاغت‌ ادبي‌ و شخصيت‌ عظيم‌ آن‌ امام‌ همام‌ است‌ ودربارة‌ آن‌ حضرت‌، كتابي‌ عظيم‌ نگاشته‌ است‌، و اعتراف‌ او به‌ جايگاه‌ رفيع‌كلمات‌ِ آهنگين‌ و دلنشين‌ علي‌(ع)، براي‌ ما حجّت‌ است‌.

كلمات‌ علي‌(ع) به‌ زبان‌ عربي‌ است‌. آنچه‌ هم‌ از آهنگ‌ واژه‌ها و موسيقي‌كلمات‌ و هماهنگي‌ تعابير و دلنشيني‌ تصاوير گفته‌ شود، براي‌ عرب‌ زبانان‌ وآشنايان‌ به‌ ادبيات‌ عرب‌ ملموس‌ است‌. ترجمة‌ فارسي‌ سخنان‌ امام‌، هرگزمنتقل‌ كنندة‌ آن‌ زيبايي‌هاي‌ واژگاني‌ نيست‌. هر چند برخي‌ از نويسندگان‌كوشيده‌اند تا ترجمه‌اي‌ شيوا و ادبي‌ و آهنگين‌ از نهج‌البلاغه‌ ارائه‌ دهند، امّااين‌ كپي‌ها هرگز با اصل‌ برابر نيست‌.

حضرت‌ در پيامي‌ نظامي‌ به‌ فرزندش‌ محمد حنفيّه‌ چنين‌ دستور مي‌دهد:

كوهها اگر پراكنده‌ شوند، تو پابرجا باش‌، دندانها را برهم‌ بفشار، كاسة‌سر را به‌ خداوند واگذار، پاي‌ را بر زمين‌ استوار كن‌، به‌ آخرين‌ صف‌دشمن‌ چشم‌ بدوز، هيبت‌ دشمن‌ را از نظر دور كن‌ و بدان‌كه‌ پيروزي‌ ازجانب‌ خداي‌ سبحان‌ است‌.

 | 

 

 هنر خط‌

 

خوشنويسي‌ يكي‌از هنرهاي‌ رايج‌ همة‌ دوره‌ها بوده‌ است‌ و خطاطان‌هنرمند، بسياري‌ از كتابها، كتيبه‌ها، لوح‌ها، فرمانها و معابد و مساجد را عرصة‌هنرنمايي‌ خويش‌ ساخته‌اند.هنر خوشنويسي‌، هم‌ نشانة‌ ظرافت‌ روح‌ و زنده‌ بودن‌ حس‌ّ زيباشناسي‌ وزيبا آفريني‌ است‌، هم‌ به‌ آثار مكتوب‌، جلوه‌ و جلاي‌ ماندگار مي‌بخشد و هم‌براي‌ خطاطان‌، منشأ درآمد و تأمين‌ معاش‌ است‌ و آنچه‌ در اين‌ هنر مهم‌ّ است‌،شناخت‌ سطح‌ و خط‌ّ و حسن‌ تركيب‌ كلمات‌ و توازن‌ حروف‌ و آراستن‌ فضاي‌خالي‌ و امتداد كلمه‌ها و فاصلة‌ سطور و راست‌بودن‌ خط‌ّ است‌.

علي‌(ع) در تشويق‌ به‌ خوشنويسي‌ فرموده‌ است‌:

عليكم‌ بِحُسْن‌ الخط‌ِّ فانّه‌ مِن‌ مفاتيح‌ِ الرِّزِِ.

بر شما باد «خط‌ّ زيبا»، چرا كه‌ آن‌ از كليدهاي‌ روزي‌ است‌.

آنچه‌ مهم‌ّ است‌، شناختن‌ و به‌ كار بستن‌ معيارها و موازين‌ِ زيبايي‌ خط‌ّ است‌و در برخي‌ روايات‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌ است‌. حتّي‌ از زبان‌ پيامبر اكرم‌(ص) نيزاينگونه‌ روايات‌ نقل‌ شده‌ است‌:

در ظرف‌ مركّب‌ (دوات‌) ليقه‌ بينداز، قلم‌ را به‌ صورت‌ مايل‌ بر صفحه‌قرار بده‌، حرف‌ باء در «بسم‌الله» را بر كرسي‌ بنشان‌ و «سين‌» را مشخّص‌كن‌، حرف‌ «ميم‌» را كور مكن‌ (و آن‌ را به‌ صورت‌ توخالي‌ بنويس‌) وكلمة‌ «الله» را زيبا و نيكو بنويس‌، «الرحمن‌» را كشيده‌ بنويس‌ و«الرحيم‌» را آشكار بنگار.

نكات‌ مطرح‌ شده‌ در اين‌ حديث‌، از نظر خطاطان‌ هنرمند بسيار حائزاهميت‌ و دقيق‌ است‌. ذوق‌ و اهتمام‌ خوشنويسان‌ در طول‌ تاريخ‌ در نگار متون‌مذهبي‌ بويژه‌ قرآن‌ و بخصوص‌ «بسم‌الله»، هميشه‌ آثار ارزشمند و جاويدان‌آفريده‌ است‌ و گاهي‌ هنرمندان‌ ما نمايشگاهي‌ از تابلوهاي‌ زيباي‌ خود راعرضه‌ مي‌كنند كه‌ «بسم‌الله الرحمن‌ الرحيم‌» را به‌ شكلهاي‌ مختلف‌ و با ابداعات‌و نوآوري‌هاي‌ خطاطي‌ نگاشته‌اند.نظير اين‌ توصيه‌ دربارة‌ چگونگي‌ قلم‌ و نحوة‌ نگارش‌ حروف‌ و تركيب‌كلمات‌ و سطور، در رواياتي‌ از اميرالمؤمنين‌(ع) هم‌ روايت‌ شده‌ است‌.

از آن‌ حضرت‌ است‌ كه‌: خط‌ّ، نشانه‌ است‌، هر چه‌ واضح‌تر باشد نيكوتر وزيباتر است‌.

آن‌ حضرت‌ به‌ شخصي‌ نگاه‌ كرد كه‌ «بسم‌الله الرحمن‌ الرحيم‌» مي‌نوشت‌،فرمود:

آن‌ را نيكو بنويس‌، هر كه‌ بسم‌الله را خوب‌ بنويسد آمرزيده‌ مي‌شود.

در توصيه‌اي‌ كه‌ علي‌(ع) به‌ كاتب‌ خود «عبيدالله بن‌ ابي‌رافع‌» در موردنحوة‌ نگارش‌ داشت‌، چنين‌ فرمود:

اَلِق‌ْ دَواتك‌ وَ اَطِل‌ْ جِلْفَة‌َ قَلَمِك‌ و فَرِّج‌ْ بين‌َ السُّطور وَ قَرْمِط‌ْ بين‌َ الحروف‌ِ،فان‌ّ ذلك‌ اَجْدَرُ بِصَباحة‌ الخَط‌ِّ.

در دوات‌ خود ليقه‌ بينداز، نوك‌ قلم‌ را دراز بگير، ميان‌ سطرها را فاصله‌بينداز، حروف‌ را نزديك‌ به‌ هم‌ بنويس‌، كه‌ مراعات‌ اين‌ نكات‌، براي‌ زيبايي‌خط‌ّ نيكوتر است‌.

دقت‌ علي‌بن‌ ابي‌طالب‌(ع) به‌ چگونگي‌ مركّب‌ِ خطاطي‌ و نوك‌ قلم‌ و فاصلة‌سطور و نزديكي‌ حروف‌ و تركيب‌ زيباي‌ كلمات‌ و نقشي‌ كه‌ اين‌ امور در پديدآوردن‌ زيبايي‌ براي‌ خط‌ّ دارد از اين‌ حديث‌ مشهود است‌ و جلوه‌اي‌ از روح‌هنري‌ آن‌ امام‌ را نشان‌ مي‌دهد.آنچه‌ خوانديد، نگاهي‌ گذرا به‌ برخي‌ از جلوه‌هاي‌ هنر در سخنان‌ علي‌(ع)بود و بي‌شك‌، مصاديق‌ و نمونه‌ها به‌ اين‌ موارد منحصر نمي‌شود. مثلاً كاربردرنگ‌ در كلام‌ و نگاهي‌ كه‌ يك‌ سخنور به‌ دنياي‌ رنگها دارد، هنرمندانه‌ است‌.در احاديث‌ِ آن‌ حضرت‌، توصيفاتي‌ كه‌ براي‌ به‌ كار گيري‌ رنگهاي‌ مختلف‌وجود دارد، جاي‌ تأمل‌ و بررسي‌ است‌.همچنين‌ نقش‌ حكايت‌ و داستان‌ به‌ عنوان‌ يكي‌ از هنرها نبايد مورد غفلت‌قرار گيرد. آن‌ امام‌ در نهج‌البلاغه‌ در موارد متعدّدي‌ به‌ بيان‌ هنرمندانة‌سرگذشت‌ اشخاص‌ و اقوام‌ و گروهها مي‌پردازد و در دلنشين‌ و مؤثر ساختن‌بيان‌ خويش‌ بر مخاطبان‌ از اين‌ عنصر بهره‌ مي‌گيرد. اين‌ موضوع‌ نيز حايزاهميّت‌ است‌.اگر هنر رزم‌ را هم‌ يكي‌ از هنرها به‌شمار آوريم‌ ـ كه‌ واقعاً نيز چنين‌ است‌ ـنحوة‌ جنگاوري‌هاي‌ آن‌ حضرت‌ و هنر رزميدنش‌ در ميدانها با هماوردها، نيزسخنان‌، پيام‌ها و نكته‌هاي‌ رزمي‌ كه‌ دارد از اهميّت‌ خاصّي‌ برخوردار است‌.

انسان‌ زيستن‌ و روح‌ را لطيف‌ ساختن‌ نيز هنر مردان‌ خداست‌ كه‌ علي‌(ع)در اين‌ عرصه‌ هم‌ به‌ هنرها آراسته‌ است‌. به‌ دليل‌ رعايت‌ اختصار، از اين‌موضوعات‌ چشم‌ مي‌پوشيم‌ و به‌ همين‌ مقدار بسنده‌ مي‌كنيم‌.

 

 | 
خدا را با خدا، نه‌ با غير او، مي‌توان‌ شناخت‌ 

در اينجا يك‌ مسألة‌ ديگر عرض‌ وجود مي‌كند، و آن‌ اين‌ مي‌باشد كه‌ چگونه‌ خدا را با خود خدا بشناسيم؟ اينهمه‌ اخباري‌ را كه‌ دلالت‌ مي‌كند انسان‌ نمي‌تواند خدا را بشناسد، انسان‌ به‌ ذات‌ خدا نمي‌تواند پي‌ ببرد، چه‌ بايد كرد؟

 خدا را از آثار خدا مي‌توان‌ شناخت‌، آن‌ هم‌ معرفت‌ اجماليّه‌ نه‌ تفصيليّه‌. زمين‌، آسمان‌، سبزه‌، آب‌، از ذرّه‌ تا كهكشان‌، از پشّه‌ تا فيل‌ خدا نما هستند. اينها چون‌ آيت‌ خداوندي‌ مي‌باشند، هر يك‌ بقدر گسترش‌ وجودي‌ خويشتن‌ خدا را نشان‌ مي‌دهند. قرآن‌ هم‌ دعوت‌ به‌ رجوع‌ به‌ آثار مي‌نمايد.  و از اينجاست‌ كه‌  تَفَكَّرُوا فِي‌ ءَالاَ´ءِ اللَهِ؛ وَ لاَ تَتَفَكَّرُوا فِي‌ ذَاتِ اللَهِ3  نشأت‌ گرفته‌ است‌. «تفكّر كنيد در نعمتهاي‌ خداوند؛ و تفكّر منمائيد در ذات‌ خداوند!»

 از طرف‌ ديگر داريم‌ كه‌ خدا را با موجودات‌ نمي‌توان‌ شناخت‌؛ خدا را بايد با خود خدا شناخت‌. و روايات‌ بسياري‌ هم‌ در اين‌ باب‌ آمده‌ است‌ كه‌ انسان‌ مي‌تواند به‌ خود خدا معرفت‌ پيدا نمايد.

 أميرالمومنين‌ عليه‌ السّلام‌ خطبه‌ مي‌خواند. يكي‌ سؤال‌ كرد: يَاأَمِيرَ  الْمُؤْمِنينَ! هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ؟!  «اي‌ اميرمومنان‌! آيا تو پروردگارت‌ را ديده‌اي‌؟!»   فرمود:  كَيْفَ أَعْبُدُ رَبًّا لَمْ أَرَهُ؟!  «من‌ چگونه‌ بپرستم‌ پروردگاري‌ را كه‌ او را نديده‌ باشم‌؟»

 سپس‌ براي‌ توضيح‌ مطلب‌ مي‌فرمايد:  لاَ تَرَاهُ الْعُيُونُ بِمُشَاهَدَةِ الاْبْصَارِ؛ وَلَكِنْ تَرَاهُ الْقُلُوبُ بِحَقَآئِقِ الاْءيمَانِ.

 «خدا را چشمها با مشاهده‌ و رويت‌ بصري‌ نمي‌بينند، وليكن‌ دلها او را با حقائق‌ ايمان‌ مي‌بينند.»

 در آيات‌ كريمة‌ قرآنيّه‌، بيش‌ از بيست‌ مورد داريم‌ كه‌ دلالت‌ دارد بر آنكه‌ بشر به‌ شرف‌ لقاء خدا مي‌رسد و وي‌ را ملاقات‌ مي‌كند.

 ميان‌ اين‌ دو دسته‌ از اخبار، علماء دچار مشكله‌اي‌ شده‌اند و مي‌گويند: حلّ اين‌ مسأله‌ را چطور مي‌توان‌ نمود؟! 

 دسته‌اي‌ بر آن‌ شده‌اند كه‌ اخباري‌ كه‌ دلالت‌ دارد بر عدم‌ امكان‌ رويت‌ و ادراك‌ او و معرفت‌ به‌ او درست‌ ميباشد؛ بني‌آدم‌ بهيچوجه‌ من‌ الوجوه‌ راهي‌ به‌ معرفت‌ ندارد، نه‌ معرفت‌ اجماليّه‌ و نه‌ تفصيليّه‌. مخلوق‌ كجا و خالق‌ كجا؟  أيْنَ التُّرابُ وَ   رَبُّ الاْرْبابِ!؟  «خاك‌ را چه‌ مناسبت‌ با پروردگار پرورش‌ دهندگان‌!؟»

 

 | 
RSS
powered by : Blogfa , free persian blog service.

pictofxt

Desert Template

template id : TBF_006 template name : Desert

honarart

حمید رابعی

http://honarart.blogfa.com

حمید رابعی مدرس هنر عضو انجمن خوشنویسان

آموزش از راه دور به وسیله رایانه واینترنت امروزه یکی از شیوه های کار آمد برای پیشبرد اهداف آموزشی در سطح کلان به شمار می آید .
این وب لاگ با هدف ایجاد زمینه مناسب برای آموزش وانتقال مطالب ونکات آموزشی در زمینه های مختلف هنری راه اندازی شده است .
به امید اینکه با نظرات سازنده بازدید کنندگان محترم روز به روز شاهد هر چه پربار تر شدن آن باشیم تا گام هر چند کوچکی در اشاعه هنر اصیل ایرانی برداشته باشیم .
با تشکر
مدیر وبلاگ : حمید رابعی گردرسرت هوای وصالست حافظا باید که خاک درگه اهل هنر شوی Free Blog Templates

Template Design Workshop offers professional web templates, flash templates and other web design products available for immediate download. This template also designed by Template Design Workshop design team. You can download free templates for your site, blog, cms or portal. Feel free to contact us about new templates.

Multimedia Design Group Multimedia Design Group Medium Blog Medium Blog Free rtl Blog Templates Free Blog Templates Blog Templates Free Blog and Site Templates Flashmate Free Persian Blog Templates. Advanced Persian Blog Templates. pictofxt